Sao lưu website WordPress – Cách làm đúng để không mất dữ liệu

Sao lưu website WordPress thế nào để không mất dữ liệu? Một bản sao lưu đủ dùng phải gồm cả cơ sở dữ liệu lẫn toàn bộ tệp của website, được tạo theo lịch cố định và luôn tạo thêm trước mỗi lần cập nhật. Bản sao phải nằm ở ít nhất một nơi ngoài máy chủ đang chạy website, và chỉ được coi là an toàn khi bạn đã thử khôi phục thành công.

Sao lưu website WordPress là việc ai cũng biết nên làm nhưng rất ít doanh nghiệp làm đúng. Nhiều chủ doanh nghiệp chỉ phát hiện ra bản sao lưu thiếu cơ sở dữ liệu, nằm chung máy chủ với website hoặc đã hỏng từ lâu đúng vào lúc website bị lỗi sau cập nhật, bị nhiễm mã độc hay hết hạn hosting.

Bài này giúp chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ biết bản sao lưu cần gồm gì, sao lưu bao lâu một lần, lưu ở đâu và kiểm tra ra sao để chắc chắn khôi phục được.

Một bản sao lưu website WordPress gồm những gì

Website WordPress có hai phần tách biệt, và đây là chỗ nhiều người sao lưu thiếu. Theo hướng dẫn sao lưu chính thức của WordPress, một bản sao lưu đầy đủ cần cả cơ sở dữ liệu lẫn tệp website, vì chỉ có một trong hai thì không khôi phục được trọn vẹn website. Tải thư mục WordPress về máy không có nghĩa là đã sao lưu cơ sở dữ liệu, vì dữ liệu này được lưu riêng.

Với doanh nghiệp, phần quý nhất thường là cơ sở dữ liệu: nội dung đã viết nhiều năm, lịch hẹn, đơn hàng, khách để lại số điện thoại qua form. Theme và plugin có thể cài lại, còn dữ liệu khách hàng mất là mất hẳn.

Bao lâu nên sao lưu một lần

Tần suất phụ thuộc vào việc website thay đổi nhanh đến đâu. Hướng dẫn của WordPress gợi ý website nhỏ, ít bài mới có thể sao lưu hằng tuần; website hoạt động nhiều nên sao lưu hằng ngày; và luôn sao lưu cơ sở dữ liệu trước mỗi lần nâng cấp. Bảng dưới đây áp dụng gợi ý đó cho các kiểu website thường gặp ở doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Kiểu website	Ví dụ	Tần suất gợi ý	Phần cần ưu tiên
Website giới thiệu công ty, ít cập nhật	Công ty logistics, nhà phân phối, dịch vụ B2B	Hằng tuần và trước mỗi lần cập nhật	Toàn bộ website
Website có blog đăng bài đều	Trung tâm đào tạo, agency, công ty tư vấn	Hằng ngày cho cơ sở dữ liệu, hằng tuần cho tệp	Cơ sở dữ liệu, thư mục uploads
Website có đơn hàng, đặt bàn, đặt lịch	Cửa hàng bán lẻ, nhà hàng, spa	Hằng ngày, hoặc dày hơn vào mùa cao điểm	Cơ sở dữ liệu
Mọi website, trước khi thay đổi lớn	Cập nhật WordPress, plugin, PHP, đổi giao diện	Ngay trước khi làm	Toàn bộ website

Một nguyên tắc đơn giản: hãy hỏi "nếu mất dữ liệu của một ngày (hoặc một tuần) thì doanh nghiệp mất gì". Với nhà hàng nhận đặt bàn online, mất một ngày dữ liệu là mất danh sách khách đã đặt.

Cũng nên giữ nhiều bản theo thời gian chứ không chỉ bản mới nhất. Hướng dẫn của WordPress khuyên giữ ít nhất 3 đến 5 bản sao lưu gần nhất, vì nếu website đã nhiễm mã độc vài ngày mới phát hiện thì bản mới nhất cũng đã nhiễm.

Lưu bản sao lưu ở đâu – quy tắc 3-2-1

Sai lầm phổ biến nhất là để bản sao lưu nằm chung máy chủ với website. Khi máy chủ hỏng, bị tấn công hoặc tài khoản hosting bị khóa, website và bản sao lưu mất cùng lúc.

Cơ quan an ninh mạng Hoa Kỳ (CISA) khuyên doanh nghiệp nhỏ áp dụng quy tắc sao lưu 3-2-1: giữ 3 bản dữ liệu quan trọng, trên 2 loại phương tiện lưu trữ khác nhau, trong đó 1 bản đặt ngoài địa điểm của doanh nghiệp. Áp dụng cho website WordPress, cách làm thực tế là:

• Bản 1: bản sao lưu tự động của hosting (tiện khôi phục nhanh nhưng nằm cùng nhà cung cấp).
• Bản 2: bản sao lưu đẩy sang dịch vụ lưu trữ đám mây riêng của doanh nghiệp như Google Drive, Dropbox hoặc kho lưu trữ đối tượng.
• Bản 3: một bản định kỳ tải về máy tính hoặc ổ cứng của công ty, ví dụ mỗi tháng một lần.

Tài khoản lưu bản sao lưu nên đứng tên doanh nghiệp, không đứng tên cá nhân nhân viên hay đơn vị làm web. Khi đổi đơn vị hoặc nhân sự nghỉ việc, bạn vẫn giữ được dữ liệu của mình.

4 cách sao lưu website WordPress phổ biến

Không có cách nào tốt nhất cho mọi doanh nghiệp. Cách hợp lý thường là kết hợp sao lưu của hosting với một cách sao lưu ra ngoài.

Cách sao lưu	Ưu điểm	Hạn chế	Hợp với
Sao lưu tự động của hosting	Không cần cài thêm, khôi phục nhanh từ bảng điều khiển	Nằm cùng nhà cung cấp; số bản giữ lại và tần suất tùy gói hosting	Lớp bảo vệ đầu tiên cho mọi website
Plugin sao lưu (ví dụ UpdraftPlus, Duplicator, BackWPup)	Đặt lịch tự động, đẩy bản sao lên đám mây	Tốn tài nguyên máy chủ khi chạy; plugin lỗi hoặc hết hạn bản quyền thì ngừng sao lưu mà không ai biết	Website tự quản lý, cần bản sao lưu ngoài hosting
Sao lưu thủ công (xuất cơ sở dữ liệu và tải tệp qua FTP)	Chủ động, không phụ thuộc plugin	Dễ quên, dễ thiếu phần; cần người biết kỹ thuật	Trước một thay đổi lớn, chuyển hosting
Thuê đơn vị bảo trì	Có người theo dõi, kiểm tra và khôi phục khi cần	Phải kiểm tra lại cam kết: bao lâu sao lưu một lần, lưu ở đâu, ai giữ quyền truy cập	Doanh nghiệp không có nhân sự kỹ thuật

Khi hỏi đơn vị hosting hoặc đơn vị làm web, hãy hỏi cụ thể ba câu: sao lưu bao lâu một lần, giữ bao nhiêu bản, và bản sao lưu có nằm ngoài máy chủ đang chạy website không. Câu trả lời "có sao lưu" chung chung là chưa đủ.

Quy trình sao lưu và thử khôi phục

Bản sao lưu chưa từng khôi phục thử thì chưa chắc dùng được. CISA khuyên doanh nghiệp kiểm tra khôi phục theo lịch để chắc bản sao lưu còn nguyên vẹn và đội ngũ khôi phục được nhanh. Quy trình dưới đây phù hợp cho website doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Bước 5 là bước hay bị bỏ qua nhất. Cách làm an toàn là khôi phục lên một bản thử nghiệm (staging) hoặc một tên miền phụ, không ghi đè lên website đang chạy. Sau đó mở thử trang chủ, vài bài viết, gửi thử form và kiểm tra dữ liệu đơn hàng hoặc lịch hẹn gần nhất.

Theo hướng dẫn của WordPress, khi khôi phục toàn bộ thì khôi phục tệp trước rồi mới đến cơ sở dữ liệu.

Những sai lầm khiến sao lưu vô dụng

Chỉ sao lưu tệp, quên cơ sở dữ liệu

Tải thư mục website về máy rồi yên tâm là sai lầm thường gặp. Không có cơ sở dữ liệu thì không có bài viết, đơn hàng hay cài đặt nào.

Để bản sao lưu cùng máy chủ

Bản sao lưu nằm trong thư mục website có thể mất cùng website, thậm chí bị người ngoài tải về nếu để ở thư mục công khai.

Không ai theo dõi lịch sao lưu

Plugin sao lưu có thể ngừng chạy sau một lần cập nhật, dung lượng lưu trữ đám mây đầy hoặc bản quyền hết hạn. Hướng dẫn của WordPress khuyên thỉnh thoảng sao lưu thủ công để chắc quy trình tự động vẫn hoạt động. Nên giao cho một người cụ thể xem thông báo sao lưu mỗi tuần.

Cập nhật trước, sao lưu sau

Cập nhật plugin, theme, WordPress hoặc phiên bản PHP đều có thể làm website lỗi. Khi có tin bảo mật khẩn như lỗ hổng PHP2Shell trên website WordPress, việc đầu tiên trước khi cập nhật vẫn là tạo một bản sao lưu mới.

Sao lưu cả những thứ không cần

Một số plugin sao lưu luôn cả các bản sao lưu cũ, thư mục cache hoặc tệp nhật ký, làm tệp phình to và dễ lỗi khi tải lên đám mây. Loại trừ các thư mục này giúp sao lưu nhanh hơn và đỡ tốn tài nguyên, điều quan trọng với website vốn đã chậm. Nếu website của bạn đang ì ạch, xem thêm nguyên nhân website WordPress chạy chậm và cách tăng tốc.

Checklist sao lưu website WordPress cho doanh nghiệp

Dùng danh sách này để tự kiểm tra hoặc đem hỏi đơn vị đang quản lý website của bạn.

• ☐ Bản sao lưu có cả cơ sở dữ liệu và toàn bộ tệp website
• ☐ Lịch sao lưu tự động phù hợp với mức thay đổi dữ liệu (hằng ngày hoặc hằng tuần)
• ☐ Luôn tạo bản sao lưu mới trước khi cập nhật WordPress, plugin, theme hoặc PHP
• ☐ Giữ nhiều bản theo thời gian, không chỉ bản mới nhất
• ☐ Có ít nhất một bản nằm ngoài máy chủ đang chạy website
• ☐ Tài khoản lưu trữ bản sao lưu đứng tên doanh nghiệp
• ☐ Có người phụ trách xem thông báo sao lưu mỗi tuần
• ☐ Đã thử khôi phục thành công lên bản thử nghiệm trong vài tháng gần đây
• ☐ Có trang hướng dẫn khôi phục ngắn gọn, lưu ở nơi cả nhóm truy cập được

Nếu bạn đang thuê làm website mới, hãy đưa các mục này vào checklist nghiệm thu website trước khi ký bàn giao, để chắc chắn website được bàn giao kèm cơ chế sao lưu và tài khoản đứng tên doanh nghiệp. Không chắc website hiện tại đang ở tình trạng nào? Gói kiểm tra website miễn phí 10 tiêu chí của X-DMAIC giúp bạn có báo cáo trong 2 ngày làm việc.

Câu hỏi thường gặp

Hosting đã có sao lưu tự động thì còn cần sao lưu thêm không?

Nên có thêm. Sao lưu của hosting tiện để khôi phục nhanh, nhưng nằm cùng nhà cung cấp với website. Nếu tài khoản hosting bị khóa, hết hạn hoặc nhà cung cấp gặp sự cố, bạn cần một bản nằm ở nơi khác, đúng tinh thần quy tắc 3-2-1.

Sao lưu website WordPress mất bao lâu?

Tùy dung lượng website, chủ yếu là thư mục ảnh và tệp tải lên. Website giới thiệu công ty thường sao lưu nhanh, còn website có nhiều ảnh sản phẩm sẽ lâu hơn. Nên đặt lịch sao lưu tự động vào giờ ít khách truy cập, ví dụ ban đêm.

Có nên tự sao lưu hay giao cho đơn vị làm web?

Doanh nghiệp không có nhân sự kỹ thuật có thể giao cho đơn vị bảo trì, nhưng nên tự giữ quyền truy cập vào nơi lưu bản sao lưu và yêu cầu họ cho xem kết quả thử khôi phục định kỳ. Dù ai làm, dữ liệu vẫn là tài sản của doanh nghiệp.

Bao lâu nên thử khôi phục một lần?

Không có con số chung cho mọi website. Nên thử sau khi thiết lập lịch sao lưu mới, sau khi đổi hosting hoặc plugin sao lưu, và định kỳ vài tháng một lần. Website có đơn hàng hay lịch hẹn nên thử thường xuyên hơn.

Đọc trọn lộ trình Thiết kế website theo thứ tự từ bài nền: xem lộ trình trên trang Blog

---

Đọc tiếp trong chủ đề: Thiết kế website

• Lỗ hổng PHP2Shell – Website WordPress có bị ảnh hưởng không và cần làm gì ngay
• Website WordPress Chạy Chậm? Nguyên Nhân Và 10 Kỹ Thuật Tăng Tốc Hiệu Quả
• Checklist nghiệm thu website 15 điểm – Kiểm tra gì trước khi ký bàn giao
• Core Web Vitals là gì – 3 chỉ số quyết định website nhanh hay chậm
• 5 Dấu Hiệu Website Đang Đuổi Khách Và Cách Tự Kiểm Tra

Muốn biết website đang mất khách ở đâu? Kiểm tra website miễn phí 10 tiêu chí hoặc nhắn Zalo 0394 877 577.